Bokashi in detail

Omdat ik in het algemeen heel veel positieve reacties krijg als ik over Bokashi vertel, en ook omdat ik er zelf zo vol lof over ben, zal ik hier wat gedetailleerder over deze 'wonderbak' vertellen.

Systeem

Zoals ik al vertelde in vorige blogpost is het systeem van de Bokashi vrij eenvoudig.
Het is gewoon een diepe bak met een deksel en met onderaan een kraantje om het percolaat op te vangen. In de bak zelf heb je een tussenniveau met gaatjes, waardoor het vocht samen met de effectieve micro-organismen (EM) uit de fermenterende massa groente- en fruitafval kan druppen. 

 de binnenkant van de Bokashi-emmer met het tussenniveau

de binnenkant van de Bokashi-emmer met het tussenniveau

 tapkraantje om het percolaat op te vangen

tapkraantje om het percolaat op te vangen

Een set van Agriton omvat twee emmers, een palletje, een maatbekertje en een schepje.
De twee emmers heb je nodig om te kunnen afwisselen. Als je ene emmer vol is, moet je deze namelijk een tweetal weken laten na-fermenteren voor je hem in je tuin ingraaft of onder je potgrond draait. En die twee weken zijn ongeveer net genoeg om de tweede vol te krijgen. Reken dat je met een gezin van 4, dat dagelijks vers kookt, twee weken toekomt om 1 emmer te vullen. 

Werking

Bokashi is het Japanse woord voor ‘goed gefermenteerd organisch materiaal’. Het is de meest efficiënte wijze om organisch materiaal terug te geven aan de bodem.
— Agriton

Het belangrijkste verschil tussen composteren en fermenteren is dat er bij compostering een aeroob rottingsproces ontstaat, waardoor CO2 vrijkomt. Composteren kan niet zonder bodemorganismen zoals de compostwormen. Zij verwerken het afval, na het rotten ervan, tot een donkere voedingsrijke compost. Belangrijk dus bij compost is dat er zuurstof wordt toegevoegd om het proces op gang te houden.

Bij fermentatie is dit net andersom. Fermentatie ontstaat dmv een anaeroob proces en door toevoeging van EM, die de gisting (aka fermentatie) op gang brengen. Doordat je bij fermentatie de zuurstof uit de afvalmassa haalt, blijft de CO2 in de massa zitten. Als je de Bokashi dan, na twee weken fermenteren, in je tuin of bij je buurman ingraaft (het is belangrijk dat het anaeroob proces ondergronds verdergezet wordt om de vertering te garanderen), komt die stikstof terug in de bodem. En dat is dus heel goed voor je bodemleven en alles wat erop staat! Je maakt dus eigenlijk je eigen bodemverbeteraar die zowel de voeding, de structuur, de water- en luchthuishouding als het leven in de bodem bevordert en die de weerstand van de planten verhoogt en ziektes onderdrukt.

Gebruik

Je begint met een lege bak, waarin je het tussenniveau inlegt. 
Op dat tussenniveau strooi je een schepje Bokashi-starter. Daarop komt dan je vers groente- en fruitafval, in kleine stukjes.

Voor het gemak kan je best op je aanrecht een gesloten bakje houden waar je je groenafval in bijhoudt van heel de dag. Op het einde van de dag, of als je bakje vol is, kan je het geheel in je Bokashi-emmer kappen. Tracht het wel niet langer dan twee of drie dagen op je aanrecht te houden, want dan ga je wel een rottingsproces starten. En dat is moeilijk omkeerbaar als je dat bij je Bokashi doet.

Je drukt je afval stevig aan met het palletje zodat er zo weinig mogelijk zuurstof tussen je afval zit. Hierdoor drupt ook het vocht uit je GFT-afval waardoor fermentatie kan gebeuren. Daarboven strooi je dan weer een laagje Bokashi-starter. En dat principe herhaal je voortdurend. 
Laagje afval, goed aandrukken, laagje starter, laagje afval, goed aandrukken, laagje starter, etc... Zoals een lasagne eigenlijk, maar dan minder lekker.  

 Bokashi starter zijn tarwezemelen geactiveerd met Effectieve Micro-organismen

Bokashi starter zijn tarwezemelen geactiveerd met Effectieve Micro-organismen

Hou als maatstaf aan dat je een goeie 5cm afval als laagje legt. Als je meer hebt, kan je dit best spreiden over verschillende laagjes, met telkens een laagje starter tussen.

Na een paar dagen komt er ook vocht vanonder in je emmer. Dat vocht is een zeer geconcentreerd sap dat rijk is aan voedingsstoffen en goede micro-organismen. Tap het sap dagelijks af want als je het een tijdje laat staan, gaat het verder gisten en kan het beginnen stinken, omdat er zuurstof aan kan.
Het percolaat kan je verdund (1/100) aan je kamer- of terrasplanten geven. Of je kan het ook gewoon in de afvoerleidingen van wastafels of WC gieten. Door de EM wordt de natuurlijke balans in leidingen en putjes hersteld en gaat eventuele geurhinder verdwijnen. Als je een beerput hebt, kunnen die EM er dus ook voor zorgen dat je zelden nog de ruimdienst moet bellen!

Eenmaal je eerste emmer vol is, sluit je deze af met het deksel en laat je hem rustig verder fermenteren. Je moet hem minstens zo'n twee weken laten staan. Langer mag ook, kan absoluut geen kwaad. Vergeet niet regelmatig het vocht af te tappen.  
Ondertussen begin je gewoon met de tweede emmer. Zelfde principe en systeem als de eerste emmer:  starter, afval, starter, afval...
Na een tweetal weken zal je tweede emmer stilaan vol geraken (met een gezin van 4 dat dagelijks vers kookt zal dat zoiets zijn.)
Net lang genoeg voor de eerste emmer om voldoende gefermenteerd te zijn. 

 gefermenteerd GFT-afval kan je nog helemaal herkennen, in tegenstelling tot gecomposteerd materiaal

gefermenteerd GFT-afval kan je nog helemaal herkennen, in tegenstelling tot gecomposteerd materiaal

Nu moet je dus tijdig zien de inhoud van je reeds gefermenteerde eerste emmer in te graven in de grond, zodat het anaeroob proces verder kan gaan en het bodemleven alles kan opnemen en verteren. 
Heb je zelf geen tuin? Vraag eens rond bij je buren of familie. Je zal zeker wel iemand vinden met een tuin die je kostbaar gefermenteerd GFT-afval zal willen ingraven. 
Of contacteer de milieudienst van je gemeente of stad. Met wat overtuigingskracht zullen ze je misschien wel toestaan het in een openbaar bloemenperk te verwerken.

En voila, eenmaal je emmer terug leeg is, kan je weer opnieuw beginnen. En genieten van een minder stinkende restafvalzak! En van het idee dat je gewoon netjes teruggeeft aan de natuur wat je ervan hebt gebruikt. Zonder te verspillen… 

Tot slot

Omdat ik er zo van overtuigd ben dat dit systeem een fantastische oplossing is, vooral in de steden waar geen GFT-oplossing is, ben ik ook bezig met het organiseren van informatieve doe-avonden hieromtrent. 
Mijn doel: Bokashi toegankelijker maken zodat iedereen zijn eigen GFT-afval verwerkt tot een super bodemverbeteraar. 

Wil je graag meer informatie hierover of wens je op de hoogte gehouden te worden waar en wanneer dit plaats vindt, laat dan gerust een berichtje na of stuur mij een mailtje met jouw gegevens! Maar ook andere vragen mag je hieronder gerust posten!