Afvalarm leven stap 5: Rot de rest

Speciaal op vraag spring ik even naar de laatste stap van het 'verminder je afval'-proces. Een zeer interessante stap, vooral omdat iedereen dit kan. Ook als je de vorige stappen niet perse wil volgen.

Iedereen kent het gegeven 'composteren' wel. Maar welke alternatieven heb je zoal als je géén tuin hebt om te composteren? 
Stel: je woont in de stad, hebt maar een piepklein terrasje (of zelfs niet) én de stad verzorgt geen GFT-ophalingen. Waar blijf je dan met je groente- en fruitafval?

Tenzij je echt gedreven bent en je emmertje GFT dagelijks of wekelijks bij je buurman dropt, die wel een tuin en composthoop heeft, heb je spijtig genoeg geen andere keuze dan alles in de restafvalzak te gooien. En dat is in vele opzichten echt heel jammer.

  • Ten eerste is GFT-afval een mooie kans om terug te geven aan de natuur wat wij verbruiken dmv te composteren. Maar het probleem is dat GFT in restafval niet composteert. En dat simpelweg omdat het ofwel wordt verbrand, ofwel gewoon op de berg komt, waar geen optimaal composteringsklimaat is voor de wormpjes en andere organismen die voor de verwerking zorgen
  • Ten tweede zorgt GFT-afval na een paar dagen al voor een enorme onaangename geur in je vuilzak, om nog te zwijgen over de fruitvliegjes en andere ongewenste bezoekers die erop af komen
  • En ten derde weegt rottend groente- en fruitafval ongelofelijk veel in vergelijking met de rest van ons afval (uitgezonderd wegwerpluiers dan...). Sleur maar eens wekelijks zo een lekkende vuilzak tot van voor aan de straat...

Dus, niet ideaal zoals je zelf kan besluiten. Maar niet getreurd! Hier volgen 2 alternatieven die dit probleem van de kaart kunnen vegen.

De wormenbak

Een eerste mogelijke oplossing voor bovenstaand probleem is de wormenbak. 
De wormenbak is eigenlijk een systeem van verschillende bakken die in elkaar passen.
De onderste bak heeft een tapkraantje waarmee je het percolaat van de wormpjes (aka de pipi en kaka van onze vriendjes) kan oogsten. Je kan dit gebruiken als vloeibare mest voor je kamer- of terrasplantjes. Verdun het wormenpercolaat wel met 1/10, want het is zo geconcentreerd dat je plantjes anders zouden kunnen verbranden! 
De andere bakken zijn identiek aan elkaar en hebben een heleboel gaatjes in de onderkant, zodat de wormpjes kunnen 'migreren' tussen de verschillende bakken. Op de bovenste bak past dan een deksel, waardoor het in de bakken volledig donker is. Dat is echt nodig want wormpjes schuwen het licht. Net zoals vampieren trouwens, maar dat is een ander verhaal...

wormenbak onderdelen

De werking van de wormenbak zal ik even achterwege houden. Dat zal ik wel eens in een volgende blogpost uitleggen. Of als je echt te nieuwsgierig bent, kan je ook dit documentje downloaden waarin heel de uitleg staat die je nodig hebt.
Ik ga het nu vooral hebben over de voor- en nadelen. Want uiteindelijk kies je voor een bepaald systeem omdat je overtuigd bent dat je er resultaat mee behaalt.  

De positieve eigenschappen van zo een wormenbak zijn vrij obvious: het is klein en je hebt er geen tuin voor nodig, je kan al je vers en beschimmeld groente- en fruitafval alsook oude bloemen in kwijt en het spaart dus al dat gerot uit je vuilbak. Daarbovenop krijg je er een super bemester voor je plantjes bij. Zeker de moeite dus om te proberen! Vooral omdat je dit systeem òf zelf kan maken, òf bij de meeste gemeentes/steden vrij goedkoop kan aanschaffen ( 15 à 20€). 

Maar, zoals bij alles zijn er echter ook een paar negatieve puntjes aan verbonden, die je vooral door het uit te proberen ervaart.
Heel het rottingsproces brengt natuurlijk geur met zich mee en bijgevolg ook, en dat is heel normaal, vliegjes en al wat daarbij hoort. De wormenbak is dus niet iets dat je zomaar in je keuken zet.
Voorts is het ook wel belangrijk dat je er wat aandacht aan besteed, want je moet een goede verhouding tussen groen en bruin materiaal aanhouden. Als je teveel keukenafval in de bak gooit, wordt het snel te vochtig en begint het nog harder te stinken. Je moet dus regelmatig droge bladeren of bloemen voorhanden hebben om het vochtgehalte onder controle te houden. En als je geen tuintje of planten hebt, ligt dat niet altijd voor het grijpen. Stro of hooi kopen is dan een goede oplossing om in de compost een goed evenwicht te krijgen.
Nog een klein minpuntje als je wormenbak buiten staat: wormpjes overwinteren en tijdens die periode zal het composteringsproces dus iets minder snel gaan. Opletten dus dat je dan de wormen niet overvoedt.

 De wormenbak in gebruik

De wormenbak in gebruik

Bokashi

Voor iedereen die toch wat vies is van pipi en kaka en glibberige huisdieren is er een veel properdere oplossing, die niet stinkt en geen ongewenst vliegsel met zich meebrengt. En achteraf geen gedroog en gefilter van wat de wormen jou hebben nagelaten. 

Bokawatte? Bokashi dus. 
Gewoon, plain and simple, gefermenteerd groente- en fruitafval. En aangezien iedereen hier weet dat fermenteren eigenlijk een conserveringsmanier is, die vroeger heel vaak werd toegepast, is het ook duidelijk dat dit een heel ander proces is dan het composteringsproces.
Hier heb je geen rottingsproces en dus ook geen geur (tenzij je de geur van zuurkool of bier vindt stinken). Geen wormen die hun behoeften doen en dus ook geen donkerbruin-zwarte compost op het einde van de rit.
Neen, voor het fermentatieproces wordt er ook wel gebruik gemaakt van beestjes, maar de effectieve micro-organismen die hier aan het werk gaan, zijn zodanig klein dat je ze niet ziet. Schattig toch? 
Zij zorgen ervoor dat je afval vergist en dus 'bewaard' blijft. Waardoor het na het fermenteren alle voedingsstoffen gewoon terug aan de bodem kan afgeven.

Zoals bij de wormenbak heb je een bak met een deksel, maar het verschil hier is dat het deksel eerder de luchtdichting voorziet, daar waar bij de wormenbak vooral het licht dient tegengehouden te worden. 
Er is ook een tapkraantje, maar dat is dus niet om de p*** en k*** op te vangen, maar een even voedzaam percolaat dat je voor verschillende dingen kan gebruiken. Je kan het aan je planten geven maar je kan het ook in je aflopen van spoelbakken en WC kappen. Of in stinkende putjes. Omdat dit percolaat een concentraat is met effectieve micro-organismen (ook wel EM genaamd - is iets makkelijker om te schrijven) zorgt het voor een natuurlijke balans in afvoeren en een betere ziekteresistentie bij planten die dit krijgen. Een waardevolle bodemverbeteraar, zoals ze zelf zeggen.

 Agriton Bokashi emmers

Agriton Bokashi emmers

 de emmer langs binnen

de emmer langs binnen

 Bokashi starter: tarwezemelen met EM

Bokashi starter: tarwezemelen met EM

Over de werking en het gebruik van Bokashi kan je hier wat meer info vinden. Als er interesse is, zal ik hier graag in een volgende post over uitweiden. Laat dan hieronder gewoon even iets weten.

De positieve punten van de Bokashi zijn hier wel in de meerderheid. 
Je kan er veel meer in kwijt dan in de wormenbak. Al je eten kan er in, gekookt, gebakken of rauw. Zelfs vlees, brood en restjes die niet meer goed zijn kan je hierin kwijt.
Omdat dit een anaeroob proces is waar geen rotting bij komt kijken, heb je dus ook geen last van geur of ongedierte. Het hele proces is ook iets makkelijker dan de wormenbak en je moet er minder naar omkijken, buiten het dagelijks aftappen van het percolaat. Beter zelf, hoe langer je er niet naar omkijkt eenmaal de emmer vol is, hoe beter het fermenteert. Hierdoor kan je dit perfect binnen doen en is dit dus de ideale oplossing voor mensen die in een appartement wonen. En dit heel het jaar lang, ongeacht of het buiten vriest - in tegenstelling tot de wormenbak. 

De negatieve puntjes die ik ervaar zijn vrij gering.
Dit systeem is iets duurder (rond de 60€ voor een set van 2 emmers) maar kan ook perfect zelf gemaakt worden met 4 grote saus-emmers. Zo ben ik ook begonnen, tot ik helemaal verkocht was!
Om de drie à vier maanden heb je ook een zak Bokashistarter nodig (rond de 6€ per zak van 2kg). Hier kan je niet onderuit, maar persoonlijk vind ik dat die kost niet opweegt tegen wat je allemaal uit je vuilzak spaart. Om dan nog maar te zwijgen van de positieve gevolgen voor je plantjes.
Na het fermentatieproces van 2 à 3 weken heb je ook wel even werk om het in te graven. Maar dat is op zich niet echt een minpunt. Wat het wel is, is dat mensen zonder tuin een andere oplossing moeten zoeken om tweewekelijks hun gefermenteerde goud ergens kwijt te raken. Even rondhoren bij de buren mét tuin. Ze zullen er na een tijdje zelf wel van overtuigd raken dat jullie deal een gouden is!

Besluit

De wormenbak hebben we thuis een jaar of drie in gebruik gehad. De Bokashi ben ik vorige winter begonnen.

De wormenbak is een mooi systeem dat goed werkt als je er de nodige tijd in steekt en een terras hebt met wat planten of een appartement met veel kamerplanten. Kies voor de wormenbak als je deze buiten kan laten staan of in een donkere kelder, zodat je binnen geen last krijgt van vliegjes. 

De Bokashi is naar mijn mening net iets makkelijker om te gebruiken aangezien er minder onderhoud en kuiswerk aan is. Je kan er minder 'verkeerd' mee doen omdat je er quasi alles in mag doen.
Dit is mijn inziens de beste oplossing als je niets van tuin of terras hebt.

Heb je zelf ook al één van beide uitgeprobeerd of heb je misschien nog een andere sublieme oplossing gevonden?
Laat zeker een berichtje na en deel je kennis met de wereld! Ik ben benieuwd hoe jij het doet!